การใช้ถ่านชาร์จ (Rechargeable Battery) (ตอนที่ 3)

                ทีนี้มาพูดถึงตัวชาร์จบ้าง ตัวชาร์จถ่านในท้องตลาดมีอยู่หลายรุ่น หลายแบบ หลายราคา ไม่แนะนำให้ซื้อประเภท ที่ราคาถูก เช่นประเภทที่ต่ำกว่า 300 บาท เพราะมักจะประสิทธิภาพในการชาร์จถ่าน ไม่ดีพอ และมักใช้เวลา ในการชาร์จที่นานมาก (แล้วแต่กระแสที่ป้อนให้กับถ่านชาร์จ บางรุ่นให้กระแสต่ำในการชาร์จให้เต็มก้อนอาจ จะใช้เวลามากกว่า 24 ชม.) ในการเลือกซื้อมีข้อควรพิจารณาดังต่อไปนี้

1.ที่ชาร์จควรเป็นประเภทมีวงจรตรวจสอบการชาร์จเต็มแล้วตัดไฟเองอัตโนมัติ
               เนื่องจากการใช้งานถ่านเราอาจจะไม่ทราบว่าถ่านหมดไปมาก น้อยเพียงใด ถ้าถ่านชาร์จไม่เต็มจะทำให้ถ่านหมดเร็วบ้าง หรือชาร์จมากเกินไปถ่านก็จะเสื่อมคุณภาพเร็ว วงจรการตรวจสอบ ถ่านเต็มอัตโนมัติจึงถูกออกแบบมาเพื่อตรวจสอบความเต็มของถ่าน ด้วยการอัดไฟและตรวจสอบระดับไฟในถ่านไปเรื่อย ๆ จนถ่านเต็ม เต็มที่ก็จะตัดการชาร์จไฟ หรือเปลี่ยนเป็นการชาร์จแบบกระแสไฟต่ำ ๆ ซึ่งในหลาย ๆ รุ่นจะมีไฟบอกสถานะการชาร์จให้ผู้ใช้ทราบ

2. วงจรการชาร์จดังข้อ1ควรทำงานเป็นอิสระจากกันในแต่ละช่องที่ใช้ชาร์จถ่าน
               ที่ชาร์จที่ดีควรเป็นแบบแยกวงจรการชาร์จแต่ละช่องเป็นอิสระจากกัน ผู้ใช้สามารถนำถ่านใส่ช่องต่าง ๆ ได้ทันทีโดยไม่ต้องคำนึง ถึงความจุถ่านที่ต่างกัน หรือปริมาณไฟที่ยังคงเหลือในถ่านแต่ละก้อน

3. มีวงจรตรวจสอบถ่านที่นำเข้ามาชาร์จ
               บางครั้งผู้ใช้งานอาจเผลอใส่ถ่านกลับขั้ว หรืออาจเผลอนำถ่านที่ไม่ใช่ถ่านชาร์จไปทำการชาร์จ หรือถ่านที่ชาร์จ อาจจะเสื่อมคุณภาพไปแล้ว อันตรายจากเรื่องเหล่านี้อาจก่อให้เกิดการระเบิดของถ่านได้ ตัวชาร์จที่ดีจึงควรมีระบบ ตรวจสอบถ่านดังกล่าว เพื่อจะไม่ชาร์จ และมีไฟเตือนการชาร์จถ่านที่ไม่ปกติเพื่อแจ้งให้ผู้ใช้งานทราบ

4. มีระบบป้องกันอันตรายจากความร้อนเกินหรือการใช้เวลาชาร์จนานเกินปกติ
               การชาร์จถ่าน ถ้าความร้อนเกิดสูงมากเกินไปอาจจะทำให้ถ่านระเบิดได้ ระบบนี้จึงเป็นการเพิ่มความปลอดภัย ให้การชาร์จถ่านได้

5. มีระบบการคลายประจุก่อนทำการชาร์จ
               การคลายประจุ (Discharge หรือบางรุ่นใช้คำว่า Refresh) ตรงนี้จะเป็นประโยชน์อย่างมากกรณีใช้ถ่าน Ni-Cd ซึ่งจะลด Memory Effect สำหรับถ่าน Ni-MH อาจจะไม่จำเป็นมากนักเพราะปัญหาเรื่องนี้มีน้อย แต่ถ้าสะดวกที่จะทำ ด้วยทุกครั้งก็จะเป็นผลดีต่ออายุถ่าน

6. ชาร์จได้ทั้งขนาด AA และ AAA
               ที่ชาร์จจึงควรมีการออกแบบให้ชาร์จถ่านได้ทั้ง AA และ AAA โดยไม่จะเป็นต้องซื้อที่ชาร์จแยกกัน และเครื่องชาร์จในบางรุ่นนั้นสามารถชาร์จทั้ง 2 ขนาดพร้อมกันได้

7. เลือกการชาร์จแบบช้าหรือเร็วได้
               เนื่องจากการชาร์จเร็วนั้น จะทำให้ความร้อนในตัวถ่านสูงซึ่งจะเป็นสาเหตุที่ทำให้ถ่านเสื่อมคุณภาพเร็ว ในกรณีที่ไม่ต้องการใช้ถ่านเร่งด่วนถ้าสามารถปรับการชาร์จเป็นแบบช้าความร้อนจะน้อยลง ทำให้ยืดอายุถ่าน ออกไปได้

8. การอำนวยความสะดวกในการใช้งานต่างสถานที่
               ที่ชาร์จส่วนใหญ่จะออกแบบมาให้ใช้ไฟได้ ทั้ง 110 V และ 220 V ทำให้พกพาไปใช้ต่างประเทศได้โดยไม่มีปัญหา บางรุ่นสามารถใช้ไฟจากแบตเตอรี่รถยนต์ชาร์จได้ บางรุ่นสามารถใช้ไฟจากช่อง USB ของเครื่องคอมพิวเตอร์ เพื่อชาร์จได้ ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวกต่อการใช้งานของผู้ใช้แต่ละรายได้

การใช้งานถ่าน Ni-MH

               ถ่านชนิดนี้ในการใช้งานครั้งแรก ๆ เมื่อชาร์จจนเต็มแล้วนำมาใช้ ถ่านอาจจะยังไม่มีประสิทธิภาพเต็ม ที่ดังที่ควรจะเป็น ซึ่งอาจจะเกิดจากการเก็บไว้นาน ดังนั้นควรมีการชาร์จจนเต็มแล้วใช้จนหมดไฟ ประมาณ 3-4 รอบ ถ่านก็จะกลับมามีประสิทธิภาพเต็มที่การเก็บถ่านชนิดนี้ควรเก็บในที่ที่อุณหภูมิไม่สูงมาก และเก็บในที่ความชื้นต่ำจะช่วยให้อัตราการคายประจุด้วย ตัวเองต่ำลง ถ่านจะมีไฟอยู่นานขึ้นผู้เขียนแนะนำให้เก็บในซองใส่ยาที่เป็น แบบซีลปิด และควรนำ มาชาร์จทุก ๆ 2 สัปดาห์ถ้าไม่ได้ใช้งานเป็นประจำตาม คุณสมบัติของถ่านเมื่อใช้งานปกติ ถ่านนี้สามารถใช้ชาร์จซ้ำได้ 500 ครั้ง และอาจจะมากถึง 1000 ครั้งถ้าใช้งานและรักษาอย่างดี

               ข้อควรระมัดระวัง ไม่ควรให้ถ่านตกกระแทกรุนแรง ระวังการลัดวงจร ความร้อนที่สูงมาก และระวังการโดนน้ำหรือที่ที่ความชื้นสูงมากเพราะจะทำให้ ถ่านเสื่อมอย่างรวดเร็ว ถ้าขั้วถ่านสกปรกควรเช็ดทำความสะอาดเพื่อให้การนำไฟฟ้าดีขึ้น
 

ที่มา MUCC Newsletter กรกฎาคม 2549